Soki w diecie dzieci – nowe badanie naukowców z UJ

Sok owocowy stanowi szczególny rodzaj płynu, który znalazł się w rekomendacjach Instytutu Żywności i Żywienia jako produkt, który może być spożywany wymiennie z jedną z pięciu rekomendowanych porcji warzyw i owoców dziennie.

Z tego artykułu dowiesz się:

- Jakie są wyniki nowych badań naukowców z UJ dotyczących oceny parametrów antropometrycznych i stanu nawodnienia dzieci w wieku szkolnym.

- Jakie jest aktualne spożycie warzyw i owoców oraz soków wśród dzieci.

- Jakie korzyści wynikają ze spożywania soku pomarańczowego.

Naukowcy z Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie dokonali oceny parametrów antropometrycznych i stanu nawodnienia dzieci w wieku szkolnym [1]. Odwodnienie, oceniane na podstawie badania ogólnego moczu i osmolalności, zaobserwowano u 48,2% badanych. Co ciekawe, nadal wśród spożywanych przez dzieci płynów dominuje herbata słodzona cukrem. W dobowej strukturze spożycia płynów w badanej grupie dzieci niskie jest spożycie soków 100%, szczególnie soku pomarańczowego, który ze względu na profil wodno-elektrolitowy mógłby korzystnie wpłynąć na stan nawodnienia.

Aktualne spożycie soków oraz warzyw i owoców wśród dzieci

Sok owocowy stanowi szczególny rodzaj płynu, który znalazł się w rekomendacjach Instytutu Żywności i Żywienia jako produkt, który może być spożywany wymiennie z jedną z pięciu rekomendowanych porcji warzyw i owoców dziennie [2]. American Academy of Pediatrics rekomenduje zaś spożycie przez dzieci w wieku szkolnym maksymalnie 230 ml/dzień 100% soków owocowych przy jednoczesnej eliminacji z diety słodzonych napojów [3]. Jak wynika z badań, dzieci nie piją zalecanej ilości soku. W badaniu opublikowanym w 2015 r. przez Wuenstel i wsp. dotyczącym spożycia soków w populacji polskich nastolatków w wieku 13–19 lat zaobserwowano, że tylko 28% z nich piło soki owocowe codziennie [4]. W cytowanym badaniu naukowców z Uniwersytetu Jagiellońskiego sok był spożywany najczęściej kilka razy w tygodniu, a codziennie soki owocowe piło 22% dzieci (rys. 1). Średnie spożycie soków na dobę w badanej grupie wyniosło pół szklanki, a soku pomarańczowego zaledwie 22 ml. Najczęściej spożywanym przez dzieci napojem była czarna herbata słodzona cukrem.

Rys. 1. Częstotliwość spożycia soków owocowych przez dzieci

Ponad połowa dzieci nie realizowała zalecenia mówiącego o spożywaniu pięciu porcji owoców i warzyw dziennie (trzy porcje warzyw i dwie porcje owoców). Ponad 1/3 badanych dzieci spożywała tylko jedną porcję owoców dziennie, w badanej grupie 2% dzieci nie spożywało owoców w ogóle. W badaniu zaobserwowano natomiast, iż dzieci, które piły soki 100%, jadły również więcej owoców i warzyw, co jest zgodne z wynikami innych badań [5, 6].

Korzyści z picia soków owocowych
Liczne badania potwierdzają rolę, jaką soki odgrywają w utrzymaniu dobrego stanu zdrowia, zwłaszcza sok pomarańczowy. Stwierdzono, że dieta młodzieży regularnie spożywającej soki owocowe 100% jest bogatsza w węglowodany, błonnik, witaminę C i B6, kwas foliowy, potas, miedź, żelazo oraz jest uboższa w tłuszcz, w tym nasycone kwasy tłuszczowe. Mimo większego spożycia makroskładników dzieci pijące soki nie miały jednak większej masy ciała [7]. W szklance soku pomarańczowego znajduje się taka ilość witaminy C i kwasu foliowego, jaka pokrywa dobowe zapotrzebowanie na te składniki w ilości odpowiednio 100% i 20% [8]. Oba te składniki odgrywają ważną rolę w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego, a kwas foliowy ma działanie profilaktyczne, jeśli chodzi o choroby układu krążenia. Oprócz witamin i składników mineralnych soki owocowe stanowią źródło składników bioaktywnych. W  sokach owocowych 100% występują fitozwiązki, takie jak karotenoidy, luteina, likopen, beta-karoten i beta-kryptoksantyna. Szczególnie dużą zawartością beta-kryptoksantyny wyróżniają się soki pomarańczowe, a dodatkowo ich pasteryzacja zwiększa biodostępność wymienionych składników [9]. W soku pomarańczowym znajdują się również polifenole. Wśród nich na szczególną uwagę zasługuje hesperydyna, która zmniejsza agregację płytek krwi i peroksydację lipidów, ma działania antyoksydacyjne i prowadzi do zmniejszenia wydzielania interleukiny-6 (IL-6) oraz do obniżenia ilości wolnych kwasów tłuszczowych, co może zmniejszać cechy insulinooporności [10]. Ostatnie badania sugerują, że spożywanie soku (szczególnie pomarańczowego) ma korzystny kardiometaboliczny efekt u dorosłych, jednak potrzebne są dalsze badania, aby ustalić, czy dzieci mogą czerpać z niego podobne korzyści [11–13].

Wbrew niektórym opiniom soki owocowe nie zwiększają ryzyka otyłości u dzieci. Przegląd badań dotyczący soków owocowych i ich wpływu na masę ciała u dzieci nie potwierdza związku pomiędzy spożywaniem soków owocowych 100% a otyłością. Z polskich badań, które przeprowadzono w grupie 1700 osób w wieku 13–19 lat, wynika, że regularne picie soków nie jest związane z występowaniem nadwagi [4]. W cytowanym wcześniej badaniu z Uniwersytetu Jagiellońskiego również nie zaobserwowano zależności pomiędzy częstotliwością i ilością spożywanych soków owocowych a parametrami antropometrycznymi dzieci. Z dobowej ilości wypijanych soków owocowych dzieci piły średnio 22 ml soku pomarańczowego dziennie, tymczasem sok pomarańczowy ze względu na wysoką zawartość hesperydyny może mieć korzystny wpływ na redukcję stanu zapalnego u osób otyłych, u których tkanka tłuszczowa stanowi źródło mediatorów prozapalnych. W badanej grupie dzieci odnotowano również niezadowalający poziom nawodnienia. Piły one zbyt mało płynów, szczególnie przed wyjściem do szkoły. Łagodne odwodnienie zaobserwowano aż u 48,2% badanych dzieci. Soki owocowe wchodzą w skład bilansu płynów i w dobowym ujęciu mogą stanowić element strategii prawidłowego nawadniania, natomiast czarna herbata, którą dzieci piją najczęściej, ma działanie odwadniające. W badaniu Freedma S.B. i wsp. uzyskano zaskakujące wyniki, że paradoksalnie sok jabłkowy może być korzystny w przebiegu leczenia biegunki. W badaniu tym analizowano skuteczność terapii nawadniania dzieci z biegunką i lekkim odwodnieniem, zaobserwowano, że dzieci uzupełniające płyny przy użyciu rozcieńczonego soku jabłkowego uzyskiwały lepszy stopień nawodnienia niż dzieci stosujące doustne płyny nawadniające, których smak jest mniej akceptowany niż smak ulubionych płynów [14]. Soki owocowe znajdują również zastosowanie w leczeniu zaparć u dzieci, korzystnie wpływają na konsystencję stolca [15].

Ważne jest, aby w edukacji pacjentów zwrócić uwagę na płyny, które nie dostarczają pustych kalorii, a są źródłem wartościowych składników odżywczych i bioaktywnych. Do takich płynów należy sok pomarańczowy.

Więcej informacji na stronie: https://fruitjuicematters.pl/pl

Dołożono wszelkich starań w zakresie weryfikacji powyższych informacji i dbałości o ich rzetelność. Informacje te są przeznaczone do wykorzystania jako podstawa do prowadzenia niekomercyjnej komunikacji wyłącznie do środowiska specjalistów. Nie należy wykorzystywać informacji zawartych w niniejszym dokumencie w formie wytycznych żywieniowych lub oświadczeń zdrowotnych w komunikacji skierowanej bezpośrednio do konsumentów. Osoby korzystające z informacji zawartych w niniejszym dokumencie powinny mieć świadomość, że wykorzystanie informacji w kontekście innym niż przedstawionym w dokumencie lub w zmienionej formie (przeformułowania, ominięcia, dodanie nowych informacji lub obrazów) może pociągać za sobą konsekwencje prawne. AIJN nie ponosi odpowiedzialności za jakiekolwiek straty i szkody wynikające z wykorzystania niniejszego dokumentu lub informacji w nim zawartych. AIJN nie gwarantuje dokładności danych ani słuszności poglądów i opinii wyrażonych przez osoby trzecie na łamach niniejszego dokumentu i stanowczo zrzeka się wszelkiej odpowiedzialności wynikającej z polegania na informacjach i opinii zaprezentowanych na łamach niniejszego dokumentu.

Bibliografia:

  1. Kozioł-Kozakowska A., Piórecka B., Ocena wzorów spożycia 100% soków pomarańczowego przez dzieci w wieku szkolnym, w odniesieniu do profilu spożycia innych płynów oraz stanu nawodnienia i parametrów antropometrycznych dzieci, badanie wykonane w jednostce organizacyjnej Kliniki Pediatrii Gastroenterologii i Żywienia UJCM, dane niepublikowane, wrzesień 2018; Badanie częściowo finansowe ze środków projektu Fruit Juice Matters.
  2. Piramida zdrowego żywienia dostępna na: http://www.izz.waw.pl/pl/zasady-prawidowego-ywienia.
  3. Heyman M.B., Abrams S.A., Fruit Juice in Infants, Children, and Adolescents: Current Recommendations. Pediatrics, 2017, 139(6). doi: 10.1542/peds.2017-0967.
  4. Wuenstel J.W., Wądołowska L. et al., Consumption Frequency of Fruit Juices and Sweetened Beverages: Differences Related to Age, Gender and the Prevalence of Overweight among Polish Adolescents. Polish Journal of Food and Nutrition Sciences, 2015; 65(3), 211–221.
  5. Maillot M. et al. Beverage consumption patterns among 4–19 y old children in 2009–14 NHANES show that the milk and 100% juice pattern is associated with better diets. Nutrition, 2018, 17:54; https://doi.org/10.1186/s12937-018-0363-9.
  6. Gibson S., Ruxton C., Fruit juice consumption is associated with intakes of whole fruit and vegetables, as well as non-milk extrinsic sugars: a secondary analysis of the National Diet and Nutrition Survey. Proc Nutr Soc, 2016; 75 (OCE3): E259.
  7. O’Neil C.E., Nicklas T.A. et al., Relationship Between 100% Juice Consumption and Nutrient Intake and Weight of Adolescents. Health Promotion, 2010; 24(4), 231–237, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20232604
  8. EFSA Dietary Reference Values (DRVs) for vitamin C https://efsa.onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.2903/j.efsa.2013.3418
  9. Aschoff J.K. et al. Urinary excretion of Citrus flavanones and their major catabolites after consumption of fresh oranges and pasteurized orange juice: A randomized cross-over study. Mol Nutr Food Res,  2016; 60: 2, 2602–2610.
  10. Yoshida et al., Citrus bioactive: Role in the obesity treatment. Food Science and Technology, 2014; 59,1205–1212.
  11. Silveira J.Q. et al., Red-fleshed sweet orange juice improves the risk factors for metabolic syndrome, 2015, Int J Food Sci Nutr 66: 830–6.
  12. Zheng J. et al., Effects and Mechanisms of Fruit and Vegetable Juices on Cardiovascular Diseases, 2017; Int J Mol Sci 4: 18(3).
  13. Ruxton C.H.S. et al., Can pure fruit and vegetable juices protect against cancer and cardiovascular disease too? A review of the evidence, 2006, Int J Food Sci Nutr 57: 249–72.
  14. Freedma S.B. et al., Effect of Dilute Apple Juice and Preferred Fluids vs Electrolyte Maintenance Solution on Treatment Failure Among Children With Mild Gastroenteritis: A Randomized Clinical Trial. JAMA, 2016; 315 (18), 1966–1974
  15. Baker S.S., Liptak G.S., et al. Constipation in infants and children: evaluation and treatment. A medical position statement of the North American Society for Pediatric Gastroenterology and Nutrition. J Pediatr Gastroenterol Nutr, 1999; 29(5): 612–626 pmid:10554136.

https://fruitjuicematters.pl/pl/aktualnosci/2018/10/dzieci-spozywaja-zbyt-malo-plynow-nowe-badanie-naukowcow-z-uj

 

AUTOR ARTYKUŁU

Redakcja Food Forum

Redakcja Food Forum
Forum Media

Kontakt z autorem:

Subskrybuj bezpłatny newsletter Food Forum

Co otrzymasz po podaniu adresu e-mail?

  • dostęp do wszystkich treści na stronie food-forum.pl,
  • cotygodniową porcję porad i inspiracji żywieniowych,
  • dodatkowe korzyści od Partnerów Magazynu „Food Forum”.

Dziękujemy za docenienie!

Administratorem Twoich danych osobowych jest Forum Media Polska spółka z o.o., ul. Polska 13, 60-595 Poznań (dalej: My). Będziemy przetwarzać powyższe dane w celach marketingowych. Przysługuje Ci prawo do cofnięcia zgody na komunikację z naszej strony w każdym czasie. Możesz to łatwo uczynić, dzwoniąc na 61 66 55 800 lub poprzez przesłanie maila na adres: bok@forum-media.pl.

Zgadzam się na kontakt ze strony wydawnictwa Forum Media Polska sp. z o.o. drogą elektroniczną i telefoniczną w celach marketingowych, w szczególności w celu przedstawiania sprofilowanej oferty produktów i usług wydawnictwa lub jego partnerów.

TAGI ARTYKUŁU: #Dietetyka, #Dziecko, #Instytutu Żywności i Żywienia, #Profilaktyka zdrowotna, #Soki, #Zdrowe odżywianie

POBIERZ DARMOWE MATERIAŁY

Kształtowanie kobiecej sylwetki – czy dieta ma płeć?
Format: pdf - 472 KB
Pobierz plik
Interpretacja wyników badań laboratoryjnych w praktyce dietetyka
Format: pdf - 793 KB
Pobierz plik
Diagnostyka zespołu jelita przesiąkliwego.
Format: pdf - 252 KB
Pobierz plik


Piszą dla nas:
Partnerzy:
Forum Media Polska
ul. Polska 13
60-595 Poznań